Quy định nhập khẩu mới 2026: 4 hướng siết quản lý
Việt Nam không siết hàng nhập khẩu bằng cách dựng thêm rào cản chung cho mọi lô hàng, mà theo bốn hướng: phân loại theo mức độ rủi ro của hàng hóa, ưu tiên hay soi kỹ theo mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, bắt buộc minh bạch dữ liệu và nguồn gốc, và thu hẹp các ưu đãi cho hàng giá trị nhỏ. Hệ quả là nhà phân phối có hồ sơ sạch, khai báo đúng sẽ thông quan nhanh hơn, còn doanh nghiệp quen “làm tạm” sẽ bị kiểm tra nhiều hơn và chịu mức phạt cao hơn. Trong 1–2 năm tới, việc cần chuẩn bị là hồ sơ sản phẩm chuẩn hóa, mã HS được chốt từ đầu, và lịch sử khai báo không vi phạm.
Bài viết dành cho: nhà phân phối, nhà nhập khẩu hàng Hàn Quốc và hàng nước ngoài nói chung đang lập kế hoạch kinh doanh 2027 và muốn biết khung pháp lý sẽ thay đổi thế nào.
Phân biệt nhanh: quản lý rủi ro là phân loại mức kiểm tra theo đặc tính hàng hóa và lô hàng; quản lý tuân thủ là phân loại theo lịch sử chấp hành pháp luật của chính doanh nghiệp. Luật Hải quan sửa đổi 2026 dùng cả hai.
Cơ sở phân tích: các văn bản ban hành và có hiệu lực trong năm 2025–2026 về chất lượng hàng hóa, hải quan, xuất xứ, thương mại điện tử, quảng cáo và an toàn thực phẩm, rà soát đến tháng 9/2026; cùng các dự thảo, đề xuất đã được cơ quan soạn thảo công bố.
Việt Nam đang siết quản lý hàng nhập khẩu theo những hướng nào?
Có bốn hướng rõ rệt: phân hàng hóa theo ba mức rủi ro thay cho cách chia nhóm cũ; kiểm tra và ưu tiên theo mức tuân thủ của doanh nghiệp; bắt buộc minh bạch nhãn, dữ liệu và danh tính người bán trên môi trường số; và thu hẹp miễn giảm với hàng giá trị nhỏ. Điểm chung là kiểm soát dựa trên dữ liệu.
| Hướng siết | Văn bản | Hiệu lực | Ảnh hưởng chính |
|---|---|---|---|
| Theo rủi ro hàng hóa | Luật 78/2025/QH15 sửa Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Nghị định 37/2026/NĐ-CP; Thông tư 36/2026/TT-BKHCN | 01/01/2026; 23/01/2026; 01/7/2026 | Ba mức rủi ro thấp, trung bình, cao; chỉ hàng rủi ro cao phải kiểm tra nhà nước khi nhập |
| Theo mức tuân thủ | Luật Hải quan sửa đổi số 11/2026/QH16; Thông tư 124/2026/TT-BTC | 01/3/2027; 22/8/2026 | Doanh nghiệp tuân thủ tốt được ưu tiên; kiểm tra C/O theo quản lý rủi ro |
| Phạt nặng hơn khi khai sai | Nghị định 169/2026/NĐ-CP (thay Nghị định 128/2020/NĐ-CP) | 01/7/2026 | Khai sai mã số dẫn đến thiếu thuế: phạt 10% nếu tự phát hiện, 20% nếu hải quan phát hiện |
| Minh bạch dữ liệu | Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15; Luật 75/2025/QH15 sửa Luật Quảng cáo; Nghị định 336/2026/NĐ-CP | 01/7/2026; 01/01/2026; 15/10/2026 | Xác thực người bán, người livestream; trách nhiệm người có ảnh hưởng; Cơ chế một cửa quốc gia mới |
| Thu hẹp ưu đãi hàng nhỏ | Quyết định 01/2025/QĐ-TTg; đề xuất sửa Nghị định 134/2016/NĐ-CP | 18/02/2025; chưa ban hành | Hết miễn thuế giá trị gia tăng hàng chuyển phát nhanh giá trị nhỏ; đề xuất hạ ngưỡng miễn thuế nhập khẩu |
Nguồn: Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa · Thời báo Tài chính Việt Nam — Từ 1/3/2027: diện mạo mới của ngành Hải quan theo Luật Hải quan sửa đổi
Quản lý theo rủi ro và theo mức tuân thủ thay đổi gì với nhà phân phối?
Mức kiểm tra giờ phụ thuộc vào hai câu hỏi: hàng thuộc mức rủi ro nào, và doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ ra sao. Phần lớn hàng tiêu dùng không còn phải đăng ký kiểm tra chất lượng khi nhập, nhưng doanh nghiệp khai sai sẽ bị xếp vào diện soi kỹ lâu dài và chịu mức phạt tính theo phần trăm tiền thuế thiếu.
Luật 78/2025/QH15, hiệu lực 01/01/2026, phân sản phẩm, hàng hóa thành ba mức rủi ro. Thông tư 36/2026/TT-BKHCN, hiệu lực 01/7/2026, ban hành danh mục hàng rủi ro trung bình và cao thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, gồm 11 nhóm như đồ chơi trẻ em, thiết bị điện – điện tử, mũ bảo hiểm, thép, đèn LED. Hàng rủi ro cao phải chứng nhận hợp quy tại tổ chức được chỉ định và kiểm tra nhà nước khi nhập khẩu; hàng rủi ro trung bình chỉ cần công bố hợp quy trước khi lưu thông. Thông tư 36/2026 cũng bãi bỏ danh mục “hàng hóa nhóm 2” cũ từ 01/7/2026.
Nguồn: Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia — Danh mục sản phẩm, hàng hóa rủi ro trung bình, rủi ro cao (Thông tư 36/2026/TT-BKHCN) · Nghị định 37/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa
Ở phía hải quan, Luật Hải quan sửa đổi số 11/2026/QH16, hiệu lực 01/3/2027, bổ sung khái niệm quản lý tuân thủ: cơ quan hải quan xây dựng hồ sơ tuân thủ của từng người khai, và người tuân thủ tốt được ưu tiên thủ tục, miễn hoặc giảm mức độ kiểm tra. Trước mốc đó, Thông tư 124/2026/TT-BTC đã áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro cho việc kiểm tra chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng nhập khẩu từ 22/8/2026.
Nguồn: Thời báo Tài chính Việt Nam — Luật Hải quan sửa đổi · VTV — Quy định mới về kiểm tra xuất xứ hàng nhập khẩu (Thông tư 124/2026/TT-BTC)
Mặt còn lại là chế tài. Nghị định 169/2026/NĐ-CP, hiệu lực 01/7/2026, quy định khai sai mã số hàng hóa, thuế suất dẫn đến thiếu thuế bị phạt 10% số thuế thiếu nếu doanh nghiệp tự phát hiện và khai bổ sung, 20% nếu cơ quan hải quan phát hiện. Với mặt hàng đã được hướng dẫn mã số mà vẫn khai sai, hành vi có thể bị xử lý như trốn thuế. Trong cơ chế quản lý tuân thủ, một lần vi phạm không chỉ tốn tiền phạt mà còn kéo tụt xếp hạng của doanh nghiệp ở các lô sau.
Nguồn: Nghị định 169/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan
Vì sao minh bạch dữ liệu và nguồn gốc trở thành điều kiện bắt buộc?
Vì quản lý dựa trên rủi ro chỉ vận hành được khi có dữ liệu. Các văn bản 2026 buộc thông tin sản phẩm, người bán và chuỗi phân phối phải minh bạch hơn: nhãn theo quy định mới, người bán và người livestream phải xác thực danh tính, hồ sơ liên thông qua một cửa quốc gia.
Nghị định 37/2026/NĐ-CP, hiệu lực 23/01/2026, thay Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP về nhãn hàng hóa. Thông tư 14/2026/TT-BKHCN, hiệu lực 25/5/2026, cho phép thể hiện dấu hợp quy CR trên nhãn điện tử. Nhà phân phối vẫn dùng mẫu nhãn phụ soạn theo nghị định cũ cần rà lại toàn bộ.
Nguồn: Nghị định 37/2026/NĐ-CP · Thông tư 14/2026/TT-BKHCN về công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy
Trên môi trường số, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15, hiệu lực 01/7/2026, yêu cầu nền tảng xác thực người bán và người livestream bán hàng, lần đầu điều chỉnh hoạt động tiếp thị liên kết. Luật 75/2025/QH15 sửa Luật Quảng cáo, hiệu lực 01/01/2026, buộc người có ảnh hưởng kiểm tra tài liệu sản phẩm trước khi quảng cáo. Hệ quả: hàng không có hồ sơ lưu hành đầy đủ ngày càng khó xuất hiện trên kênh bán chính thống.
Nguồn: Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 · Tạp chí Luật sư Việt Nam — Luật số 75/2025/QH15 sửa đổi Luật Quảng cáo
Ở khâu thủ tục, Nghị định 336/2026/NĐ-CP thay Nghị định 85/2019/NĐ-CP về Cơ chế một cửa quốc gia và một cửa ASEAN từ 15/10/2026. Dữ liệu kiểm tra chuyên ngành, C/O, tờ khai sẽ được liên thông nhiều hơn, đồng nghĩa với việc sai lệch giữa các bộ hồ sơ dễ bị phát hiện hơn.
Nguồn: Nghị định 336/2026/NĐ-CP về Cơ chế một cửa quốc gia
Những thay đổi nào sẽ có hiệu lực trong 12–18 tháng tới?
Có năm mốc cần đưa vào kế hoạch: Luật An toàn thực phẩm sửa đổi dự kiến trình Quốc hội tháng 10/2026; thuế giá trị gia tăng 8% và mức giảm 50% phí an toàn thực phẩm hết hạn 31/12/2026; nhãn năng lượng bắt buộc thêm nhóm hàng từ 01/01/2027; Luật Hải quan sửa đổi có hiệu lực 01/3/2027; và đề xuất hạ ngưỡng miễn thuế hàng giá trị nhỏ.
| Mốc | Nội dung | Trạng thái tại tháng 9/2026 |
|---|---|---|
| Tháng 10/2026 | Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) trình Quốc hội | Dự án đã được bổ sung vào chương trình lập pháp 2026; Nghị định 15/2018/NĐ-CP vẫn áp dụng |
| 15/10/2026 | Nghị định 336/2026/NĐ-CP về một cửa quốc gia có hiệu lực | Đã ban hành |
| 31/12/2026 | Hết giảm thuế giá trị gia tăng xuống 8% (Nghị định 174/2025/NĐ-CP) và hết giảm 50% phí thẩm định an toàn thực phẩm (Thông tư 64/2025/TT-BTC) | Chưa có văn bản gia hạn |
| 01/01/2027 | Nhãn năng lượng bắt buộc với bếp từ, bếp hồng ngoại, lò vi sóng, máy tính để bàn (Thông tư 52/2025/TT-BCT) | Đang trong giai đoạn tự nguyện |
| 01/3/2027 | Luật Hải quan sửa đổi số 11/2026/QH16 có hiệu lực | Đã thông qua; đang chờ văn bản hướng dẫn |
| Chưa xác định | Hạ ngưỡng miễn thuế nhập khẩu hàng giá trị nhỏ xuống 100.000 đồng trị giá hoặc 10.000 đồng tiền thuế | Đề xuất của Bộ Tài chính, chưa ban hành |
Nguồn: Báo Chính phủ — Bổ sung dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) vào chương trình lập pháp năm 2026 · Báo Chính phủ — Tiếp tục áp dụng Nghị định 15/2018/NĐ-CP đến khi có quy định mới · Nghị định 174/2025/NĐ-CP · VTV — Đề xuất giảm ngưỡng miễn thuế hàng nhập khẩu giá trị nhỏ xuống 100.000 đồng
Với nhà phân phối thực phẩm, điểm cần nhớ là Nghị định 46/2026/NĐ-CP — văn bản bỏ cơ chế tự công bố — đang bị tạm ngưng theo Nghị quyết 15/2026/NQ-CP cho đến khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi có hiệu lực. Nghĩa là quy trình công bố hiện hành vẫn chạy, nhưng hướng đi chung là thắt chặt tiền kiểm; doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ theo chuẩn của đăng ký bản công bố ngay từ bây giờ.
Nhà phân phối cần chuẩn bị gì cho 1–2 năm tới?
Chuẩn bị theo hướng “hồ sơ trước, hàng sau”: xác định mức rủi ro và mã HS của từng mã hàng, chuẩn hóa bộ hồ sơ sản phẩm, rà lại nhãn theo quy định mới, giữ lịch sử khai báo sạch để được ưu tiên khi Luật Hải quan sửa đổi có hiệu lực, và đưa các mốc hết ưu đãi vào bảng giá 2027.
- Phân loại lại danh mục hàng. Đối chiếu từng mã hàng với phụ lục Thông tư 36/2026/TT-BKHCN và danh mục của các bộ quản lý ngành để biết mặt hàng thuộc rủi ro cao, trung bình hay chưa có tên trong danh mục.
- Chốt mã HS trước khi đặt hàng. Với mặt hàng khó phân loại, cân nhắc xin xác định trước mã số; một lần khai sai bị phát hiện sẽ tốn 20% số thuế thiếu và ảnh hưởng hồ sơ tuân thủ.
- Chuẩn hóa hồ sơ sản phẩm từ nhà cung cấp. Thành phần, phiếu kiểm nghiệm, chứng nhận hợp quy, CFS, C/O — lưu thành bộ thống nhất cho mỗi mã hàng, cập nhật theo lô.
- Rà lại nhãn phụ và nội dung quảng cáo. Nhãn theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP; nội dung đưa cho KOL, KOC phải khớp với hồ sơ đã công bố.
- Kiểm soát chất lượng khai báo. Rà định kỳ tờ khai đã nộp; tự phát hiện và khai bổ sung vẫn chịu mức phạt thấp hơn một nửa so với khi bị hải quan phát hiện.
- Đưa các mốc hết ưu đãi vào bảng giá. Thuế giá trị gia tăng 8% và mức giảm phí an toàn thực phẩm đều hết hạn cuối năm 2026 nếu không được gia hạn.
Khung pháp lý mới không làm khó mọi người như nhau. Nó thưởng cho nhà phân phối có nhà cung cấp cung cấp đủ hồ sơ và có kỷ luật khai báo, đồng thời thu hẹp đất sống của mô hình xách tay và hàng không rõ nguồn gốc. Vì vậy khi chọn nhà cung cấp Hàn Quốc trong giai đoạn này, năng lực cung cấp hồ sơ — CFS, phiếu kiểm nghiệm, C/O, tài liệu kỹ thuật — nên được đặt ngang với giá và MOQ (Minimum Order Quantity — số lượng đặt hàng tối thiểu).
Câu hỏi thường gặp
Giấy chứng nhận hợp quy cấp trước 01/7/2026 có phải làm lại không?
Không phải làm lại ngay. Theo điều khoản chuyển tiếp của Thông tư 36/2026/TT-BKHCN, giấy chứng nhận và thông báo tiếp nhận bản công bố cấp trước 01/7/2026 được dùng tiếp đến hết thời hạn ghi trên giấy.
Luật Hải quan sửa đổi đã áp dụng cho lô hàng hiện nay chưa?
Chưa. Luật số 11/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/3/2027; đến lúc đó thủ tục vẫn theo Luật Hải quan 2014 và các nghị định, thông tư hướng dẫn hiện hành.
Doanh nghiệp nhỏ có bị kiểm tra nhiều hơn theo cơ chế quản lý rủi ro không?
Không phải vì quy mô, mà vì lịch sử tuân thủ và đặc điểm lô hàng. Doanh nghiệp mới chưa có lịch sử có thể bị kiểm tra kỹ ở những lô đầu, nên giữ hồ sơ sạch ngay từ lô đầu tiên là cách nhanh nhất để được giảm kiểm tra về sau.
Có nên chờ Luật An toàn thực phẩm mới rồi mới nhập thực phẩm không?
Không cần chờ, vì Nghị định 15/2018/NĐ-CP vẫn là căn cứ công bố và kiểm tra hiện hành. Điều nên làm là chuẩn bị hồ sơ sản phẩm đủ chặt để chuyển đổi nhanh khi quy định mới có hiệu lực.
Giấy tờ của nhà cung cấp Hàn Quốc còn phải hợp pháp hóa lãnh sự không?
Về nguyên tắc, giấy tờ có dấu Apostille được miễn hợp pháp hóa lãnh sự từ 11/9/2026, khi Công ước Apostille có hiệu lực với Việt Nam. Tuy vậy, một số giấy tờ thương mại có thể nằm ngoài phạm vi Công ước, nên cần hỏi cơ quan tiếp nhận hồ sơ trước khi nộp.
Mở ra cơ hội trở thành nhà phân phối sản phẩm tiên phong toàn cầu cùng Makenov
Kết nối với nhà cung cấp, tìm kiếm cơ hội phân phối, yêu cầu báo giá, nhận hàng mẫu và trao đổi điều kiện nhập hàng — tất cả trên một nền tảng, dù bạn ở bất cứ đâu.
Xem lịch gặp mặtĐủ 5 doanh nghiệp, nhà cung cấp sang tận nơi
Hãy đăng ký gặp nhà cung cấp bạn quan tâm. Khi đủ số lượng, đại diện nhà cung cấp sẽ sang Việt Nam gặp trực tiếp 1:1.
Xem lịch gặp mặt
